Punkt wyjścia: określenie epoki i regionu
Rekonstrukcja historyczna zaczyna się od precyzyjnego określenia ram czasowych i geograficznych. Strój chłopa z Małopolski z roku 1200 różni się zasadniczo od stroju mieszczanina krakowskiego z roku 1380. Bez tego rozróżnienia niemożliwa jest wiarygodna dokumentacja źródłowa.
Praktycznym narzędziem na tym etapie jest skompilowanie listy znanych źródeł dla wybranego okresu i obszaru: kroniki ilustrowane, epitafia rzeźbione, nagrobki i pieczęcie herbowe. Polskie archiwa państwowe oraz Muzeum Narodowe w Warszawie udostępniają część zbiorów w formie cyfrowej.
Praca z źródłami ikonograficznymi
Miniatury iluminowane stanowią jedno z najważniejszych źródeł informacji o wyglądzie strojów. Należy jednak pamiętać, że iluminatorzy często kopiowali wcześniejsze wzory lub stylizowali postaci zgodnie z konwencjami artystycznymi, a nie realistycznym odwzorowaniem. Krytyczne podejście do źródła jest niezbędne.
Zasada dokumentowania: Każdy element kostiumu powinien być opatrzony notą wskazującą konkretne źródło — numer inwentarzowy muzealny, tytuł i datę manuskryptu lub lokalizację znaleziska archeologicznego — wraz z podaniem daty datowania tego źródła.
Dobór materiałów tkaninowych
Średniowieczne stroje wykonywano przede wszystkim z wełny, lnu i konopi. Jedwab był dobrem luksusowym dostępnym dla nielicznych. Rekonstrukcja powinna uwzględniać zarówno rodzaj włókna, jak i sposób tkania — splot płócienny, skośny (twillowy) lub atłasowy — właściwy dla danego okresu i regionu.
Wełna
Wełna tkana ręcznie różni się istotnie od współczesnych tkanin przemysłowych. Waga materiału, szczelność splotu i właściwości termoizolacyjne zależą od jakości przędzenia i tkania. Część grup rekonstrukcyjnych współpracuje z manufakturami produkującymi tkaniny metodami tradycyjnymi — np. wełnę samodziałową.
Len i konopie
Len stosowany był powszechnie jako materiał na bielizną i elementy odzieży noszone bezpośrednio na ciele. Grubość i gęstość tkaniny lnianej była zróżnicowana — od cienkiego płótna do grubych szmatek roboczych. Włókna konopne używano rzadziej w odzieży właściwej, częściej w żeglarstwie i rzemiośle.
Techniki krojenia i szycia
Charakterystyczna dla średniowiecza jest geometryczna zasada kroju — unikanie marnotrawstwa materiału przez cięcie prostokątnych i trójkątnych elementów. Szwy wykonywano ręcznie ściegiem płaskim lub kopertowym. Maszyna do szycia nie jest stosowana w rekonstrukcji, choć dopuszcza się jej użycie do wstępnego składania elementów niewidocznych.
Znajomość technik szycia historycznego można pogłębiać korzystając z publikacji takich jak prace Janet Arnold dotyczące zachowanych strojów renesansowych, przechowywanych w zbiorach europejskich.
Barwniki i kolory
Średniowieczne kolory uzyskiwano z barwników naturalnych: indygo (kolor niebieski), marzanna (czerwień), reseda (żółć), gall i żelazawy (czerń). Intensywność kolorów zależała od jakości barwnika, mordantu i techniki barwienia. Jaskrawe, intensywne kolory były często kosztowniejsze — co wpływało bezpośrednio na to, kto mógł sobie na nie pozwolić.
Dokumentowanie gotowego stroju
Po wykonaniu kostiumu wskazane jest sporządzenie dokumentacji fotograficznej i pisemnej — z opisem każdego elementu, wskazaniem źródeł i użytych materiałów. Takie podejście służy zarówno środowisku rekonstrukcyjnemu, jak i potencjalnej weryfikacji ze strony historyków.
Stowarzyszenia rekonstrukcyjne, takie jak Bractwo Rycerskie Zamku Kraków, prowadzą własne standardy dokumentacji, które opisują minimalny zakres informacji wymaganych przy certyfikowaniu kostiumu do udziału w turniejach i imprezach publicznych.
Uzbrojenie jako element stroju
Zbroja, hełm, miecz i tarcza są nieodłączną częścią kompletnego stroju rycerskiego. Odtwarzanie uzbrojenia rządzi się tymi samymi zasadami: konieczność dokumentacji źródłowej, dobór materiałów i technik produkcji typowych dla epoki. Kutą zbroję płytową wykonuje się ze stali miękkiej lub półtwardej — gatunki stali są dobierane tak, by zbliżyć właściwości materiału do historycznych.
Towarzystwa i kooperatywy kowali historycznych działają w Krakowie, Wrocławiu i Gdańsku — wykonują elementy uzbrojenia zarówno na potrzeby kolekcjonerów, jak i aktywnych rekonstruktorów.